لزوم توجه به فرآوري خاك‌هاي صنعتي

مهندس اديب مدير اجرايي طرح‌هاي صنايع نوين در خصوص خاك‌هاي صنعتي گفت: کانی‌هاي صنعتی زیادي تا کنون تحت عنوان خاک‌هاي صنعتی به کار گرفته شده‌اند. اساس تقسیم‌بندي خاک‌هاي صنعتی در کشورها بسته به کاربردشان متفاوت است، اما در یک چیز مشترک هستند و آن این است که عمده خاک‌هاي صنعتی در گروه انواع رس‌ها قرار می‌گیرند. رس‌ها بسته به کاربردشان معانی و تعاریف ویژه دارند و در حقیقت رس نامی نیست که نزد همه یکسان باشد. خواص شیمیایی و ساختمان رس‌ها تا نیمه قرن بیستم به خوبی شناخته نشده بود، ریزي دانه‌هاي رس علت اصلی ناشناخته ماندن کانی در بررسی آنها بود. کاربرد پرتوهاي رونتگن در تجزیه و تحلیل ساختمان آنها و کاربرد میکروسکوپ الکترونی براي مشاهده ذرات بسیار ریز این کانی‌ها، معلوم داشت که ویژگی‌هاي منحصر بفرد رس‌ها پیامد مستقیم ابعاد و ساختمان شبکه‌اي ویژه آنها است.

اديب گفت: استفاده از انواع خاک‌هاي صنعتی و کانیهاي رسی براي مصارف گوناگون، در ایران پیشینه‌اي چند هزار ساله دارد. امروزه کانیهاي رسی همچون بال‌کلی در صنایع بسیاري از جمله سرامیک، کاشی سازي، کاغذسازي، رنگ‌سازي، ساختمانی، ریخته‌گري، غذایی، بهداشتی، دارویی، الکتریکی، میکروبیولوژي و... استفاده میشود كه هر روز مورد مصرف تازه اي براي آن يافت می‌شود. از اینرو سرمایه گذاران جدیدي وارد این عرصه می‌شوند.

مدير اجرايي طرح‌هاي صنايع نوين افزود: با توجه به توسعه صنعت کاشی و سرامیک در جهان نیاز این صنایع به مواد اولیه با کیفیت و دارای کمترین ناخالصیها هرچه بیشتر احساس می شود. اهمیت خاك های صنعتی در تولید کاشی و سرامیک به خوبی مشهود است به طوری كه سال 92 میزان تولید كاشی و سرامیك در کشور بیش از 450 میلیون متر مربع بود. ارزش محصولات تولیدی بالغ بر 4500 تا 5000 میلیارد تومان اعلام شده است كه برای تولید این مقدار کاشی و سرامیک حدود 9 تا 5/9 میلیون تن خاک‌های صنعتی مصرف شده است. به همين دليل است كه عمده تولید کننده‌های رس، امروزه خالص سازی بال‌کلی را هم در دستور کار خود قرار داده اند تا بتوان از این رس در مصارف چینی بهداشتی و مصارف دیگر استفاده نمود. بال‌کلی فرآوری شده دومیّن ماده بر اساس اهمّیت و خاصيت پلاستیسيته در صنعت سرامیک پس از کائولن مي‌باشد و در واقع رسی است که از بیشتر ناخالصی ها پاک شده و خواص و مشخصات آن برای همیشه ثابت باشد، یعنی، در طی زمان های مختلف خرید، خریدار، یک بال‌کلی با خواص و مشخصات ثابت دریافت کند.

بال‌کلی (Ball Clay) یک نوع سنگ رسوبی است که حاوی کائولینت و مقدار جزیی ایلیت، کلریت و مونت موریونیت است. همراه با اکثر ترکیبات آلی و گاهی همراه لایه های ذغال یافت می شود. مصارف آن در سرامیک های بهداشتی، چینی های الکتریکی، انواع کاشی ها، ظروف غذاخوری، صنایع دستی و نسوزها است. بال‌کلی یک کانی فوق­العاده کم­یاب است که در نقاط معدودی از جهان یافت می­گردد. نام بال‌كلي از انگلستان مي‌آيد و به رس خاكستري رسوبي كائولينيتي با پلاستيسيته بالا و دانه‌ريزي گفته مي‌شود كه در اثر حرارت به‌رنگ سفيد يا نزديك به سفيد درمي‌آيد.

تاریخچه نام­گذاری بال‌کلی­ها به روش­های ابتدایی برداشت و استخراج آن­ها از معدن (اولین بار در انگلستان) بازمی­گردد. بــر اساس آمـــار گمرک کشور، در حال حاضر برای رفع نیازهای داخلی، سالیانه در حدود 85 هزار تن بال‌کلی فرآوری شده از کشورهای اروپائی به داخل کشور وارد گـــردیده ودر همین حال بعلت نبود کارخانه فرآوری بال‌کلی در ایران از برخی معادن استان یزد، اصفهان و فارس، بال‌کلی به صورت خام جهت فرآوری به خارج کشور صادر می‌گردد که این موضوع ضرورت توجه به اين امر را کاملا نمایان می سازد.
 

 لزوم توجه به فرآوري خاك‌هاي صنعتي  لزوم توجه به فرآوري خاك‌هاي صنعتي